De middagvrouw - Julia Franck
Het uitgangspunt in deze psychologische roman is: waarom zou een moeder (schijnbaar koelbloedig) haar eigen kind in de steek laten? Het antwoord hierop wordt gegeven in de familiale en turbulente, maatschappelijke omstandigheden die tot deze daad leiden. Zonder sentimentaliteit en zonder iemand of iets te veroordelen wordt deze tragische geschiedenis verteld vanaf begin 20e eeuw tot na de 2e wereldoorlog in Duitsland.
In de proloog geeft de zevenjarige Peter zijn visie op zijn vaderloze leefwereld met een steeds werkende moeder als verpleegster. Door de erbarmelijke toestand van leven, de honger en de inval van het Rode Leger op het einde van de 2e wereldoorlog worden ze gedwongen Stettin te ontvluchten richting westen. Op een gegeven moment wordt Peter achtergelaten door zijn moeder op een perron, enkel in het bezit van een koffertje met daarin ondermeer adresgegevens van een onbekende oom. In de epiloog is Peter tien jaar ouder, werkend op de boerderij van zijn vaders broer. Niet gewenst, niet geliefd, enkel geduld! Weer wordt Peter's perspectief verteld hoe hij zijn moeders bezoek verwacht en zijn reactie hierop.
Tussen proloog en epiloog wordt het schrijnende levensverhaal beschreven van Helene. Samen met haar negen jaar oudere zus Martha, Helene is zeven, groeit ze op in een deelstaat van Saksen rond 1914. Getalenteerd tot studeren, aangemoedigd door haar grote zus, wordt haar slimheid door haar traditionele vader Ernst genegeerd. Helene's joodse moeder Selma heeft haar jongste dochter al vanaf de geboorte verstoten voor het feit niet als jongen geboren te zijn. Door het verlies van vier doodgeboren zonen is Selma tot een psychisch wrak vervallen met een verzamelwoede. Ondanks alles aanbidt Helene's vader zijn vrouw. In dit gezin krijgt Helene enkel acceptatie en aandacht (met een incestueuze inslag) van Martha.
Na de terugkeer van Ernst uit de 1e wereldoorlog verplegen zijn dochters vaders oorlogswonde. Hierdoor leert Helene het verpleegstervak kennen en voor Martha is dit het begin van haar morfine verslaving. Na de dood van de huzaar vindt Helene in de nalatenschap van haar vader bij toeval het adres van haar moeders nicht, tante Fanny. Helene en Martha worden uitgenodigd te komen logeren. Dit resulteert in een permanent verblijf in het toenmalige decadente Berlijn van de "Roaring Twenties". Martha is in haar sas met de eindeloze feestjes, de vrijheid, de drugs en haar lesbische relatie. Helene echter, te jong om te feesten, wacht haar tijd af met lezen en studeren voor verpleegster. Op Helene's negentiende verjaardag en haar eerste feestje in een club lijkt haar leven uit het slop te geraken. Ze wordt verliefd op de student-patholoog Carl en gaan samenwonen. Dit duurt niet lang: door een ongeval sterft haar 'grote liefde'. Tegelijkertijd wordt Martha opgenomen in een sanatorium voor haar morfine verslaving. Vanaf dan breekt er iets voorgoed in Helene's innerlijk leven, stilzwijgen en een vorm van kilte sluipen in haar hart. Ze stort zich op haar verplegingswerk. Intussen wordt het nationaal-socialisme grimmiger met de dag. Murw geslagen door alle tegenspoed trouwt ze tenslotte uit noodzaak en rationele overwegingen met een ingenieur, de man die haar een nieuwe identiteit verschaft en haar half-joods zijn verbergt. De nazi die haar laat zitten met haar kind Peter.
Dit meeslepende boek is gebaseerd op een ware gebeurtenis. De vader van de schrijfster werd in 1945, op de vlucht voor de Russen, achtergelaten door zijn moeder. De titel van de roman, De middagvrouw, is afkomstig uit een Sorbisch landelijk volksverhaal. Al is het boek één en al eenzaamheid, noodlot en afwijzing wat de klok slaat, toch is het er één van liefde en opoffering. De moeite waard om te lezen!
Nadia Daems
Dit boek is geschonken door boekhandel 't Verschil en aldaar ook verkrijgbaar. Het zal weldra in de holebibib voor uitlening beschikbaar zijn.
De holebiBib stuurt regelmatig een nieuwsbrief naar haar leden met nieuwtjes over nieuwe publicaties en aanwinsten, literaire evenementen, enz. Nog geen lid en toch geïnteresseerd? Stuur je mailadres naar nieuwsbrief.holebibib@hetrozehuis.be en blijf geïnformeerd.
De holebiBib is tevens op zoek naar nieuwe medewerkers voor de dinsdagavond-dienst van 18 tot 20 uur. Eens per week houd je dan de bib open en wordt je betrokken bij de werking van de grootste holebibibliotheek van Vlaanderen. DOEN!!! Meld je aan op hetzelfde mailadres of contacteer de Werkgroep Vrijwilligers: vrijwilligers@hetrozehuis.be of via het secretariaat tijdens de kantooruren: 03/2880084
Blijf je liever in je luie zetel zitten en wil je toch je zegje geven over onze boeken en onze bib, surf dan naar:
http://holebibib.blogspot.com/
Boekbespreking verschenen in "De Magneet" (kwartaaltijdschrift van het Roze Huis Antwerpen)
zomer 2011
